'Via rondje Akropolis naar Duitse en Franse banken'

Om klokslag acht uur, toen de meeste mensen een plekje hadden gevonden en voorzien waren van koffie of thee, heette Pascal Vrijheid, voorzitter van de SP in Elburg, de mensen welkom en leidde de avond in.

Inleiding

"Er is veel onrust in de samenleving. Het journaal opent al maanden met de eurocrisis en kranten staan er bol van. 'Deze schuldencrisis moeten we keihard te lijf: een Europees toezichthouder is noodzakelijk om streng toe te zien op navolging van de regels; ons noodfonds moet zoveel waard zijn, dat we alle Europese landen overeind kunnen houden", aldus Vrijheid. "Honderden, nee zelfs duizenden miljarden vliegen ons om de oren. Afgelopen donderdag stelden twee hoogleraren nog dat een noodfonds van duizend miljard de oplossing niet is. Nee… een noodfonds van tweeduizend miljard, dát zou er meer op lijken."

Vrees voor harde klappen
"Een jaar geleden zijn we in Elburg gestart met een ledenwerkgroep, om de SP lokaal op de kaart te zetten en te werken naar een zelfstandige afdeling. In die periode hebben we al veel kunnen betekenen. We hebben de bibliotheken in 't Harde, Doornspijk, de Hoge Enk en Elburg open gehouden, we hebben actie gevoerd tegen de aanleg van een rondweg om 't Harde, we hebben succesvol gestreden voor toiletten in alle treinen en we gaan meerdere malen per week naar de mensen toe", vertelde Vrijheid. "Veel van de mensen die we spreken, vertellen bezorgd te zijn over de financiële problemen in Europa, en vrezen harde klappen binnen de samenleving.
Maar voor veel mensen is het een 'ver van mijn bed'-show. Moeilijke termen als obligaties, schuldsanering, kredietwaardigheid, kapitaalinjecties, dekkingsvoorwaarden en noodfondsen worden te pas en te onpas gebruikt.
En dan hebben we het nog niet eens over afkortingen als IMF, ECB, EFSF, IIF, S&P en de ILO."

Rookgordijnen
Vrijheid vervolgde: "De schuldencrisis zou te ingewikkeld zijn om op een normale manier uit te leggen. Dus de regering regelt het allemaal wel, gaat u vooral rustig slapen. Het enige wat u hoeft te doen is uw beurs trekken.
De verhalen en visies aangaande de financiële crisis worden vanuit de landelijke media redelijk eenzijdig belicht. Het is deel van het rookgordijn dat de financiële wereld optrekt. Een gigantische spaarpot is geen noodzaak, het aanstellen van een eurodictator is geen noodzaak, maar dit zijn stuk voor stuk politieke keuzes.
De huidige ontwikkelingen in Europa zijn best uit te leggen. Tenminste, als je bereid bent de rookgordijnen weg te trekken. Wij vinden dat de politiek haar best zou moeten doen om de zorgen van mensen te beluisteren en hen eerlijk uit te leggen hoe deze crisis is ontstaan. Om antwoorden te geven, de discussie aan te gaan en onduidelijkheden weg te nemen."

Europa: toen, nu en straks in 15 minuten

Na het voorstellen van de gastsprekers, werd de film 'Europa: toen, nu en straks in 15 minuten' vertoond.
In deze film neemt Jan Marijnissen je mee van Julius Caesar, tot de Griekse schuldencrisis.

Voorstellen: Hans van Heijningen

Hans van Heijningen is een ervaren en zeer inspirerende activist en heeft veel van de wereld gezien. Vanaf 2003 is hij werkzaam voor de SP, onder andere als beleidsmedewerker buitenlandse zaken bij de Tweede Kamerfractie. Sinds zes jaar is Van Heijningen algemeen secretaris van de SP en daarmee verantwoordelijk voor de gehele partijorganisatie. Zo ondersteunt Van Heijningen SP Elburg in haar groei tot een zelfstandige afdeling.
Deze zomer bezocht Van Heijningen samen met fractievoorzitter Emile Roemer en financieel specialist Ewout Irrgang Griekenland, om daar te spreken met economen, wetenschappers en politici.

Eurocrisis

Hans van Heijningen: "Eind 2008 brak in de VS een financiële crisis uit, die de internationale financiële orde op zijn grondvesten deed schudden. Die crisis kwam niet uit de lucht vallen: twintig à dertig jaar lang hebben neoliberale politici allerlei vormen van sturing van en controle op de financiële markten afgeschaft. De markt zou zichzelf wel reguleren. Nou, dat hebben we geweten: banken gingen failliet of moesten met overheidssteun - lees belastinggeld - gered worden en uiteindelijk werden zelfs landen in de financiële maalstroom meegezogen."

Perverse prikkels
"Deze crisis is geen natuurramp," vervolgde Van Heijningen, "het is een door bankiers, managers en rechtse politici veroorzaakte ramp. Al jaren pleit de SP voor hervorming van de financiële sector, maar de belangstelling daarvoor is minimaal. Toen de aanvankelijke paniek na een paar maanden overwaaide, ging het spelen met geld gewoon weer door, inclusief de bonussen en perverse prikkels.
Speculanten gokken op het faillissement van banken en bedrijven! Geld was ooit bedoeld als een ruilmiddel om het een voor het ander te krijgen, maar is verworden tot een casinospel."

Griekenland
"De Griekse crisis heeft de belastingbetaler in Nederland en andere landen inmiddels miljarden gekost. De Grieken, die hun baan verliezen of 20-30% van hun loon of pensioen in moeten leveren, worden hiermee niet geholpen. De miljarden komen via een rondje Akropolis bij de Duitse en Franse banken terecht", aldus Van Heijningen.
"Vorige week kwamen de Europese leiders met een oplossing voor de crisis. Maar het is te weinig en te laat. De kwijtschelding van 50% van de Griekse schuld is onvoldoende om Griekenland er op termijn weer bovenop te krijgen. Ook de bedragen die uitgetrokken worden om de banken te versterken en de landen in Zuid-Europa te steunen, zijn waarschijnlijk te klein om een eind te maken aan de ontwrichtende werking van de financiële markten.
Ik zie geen licht aan het eind van de Griekse tunnel; het land loopt met een gigantische molensteen om de nek. En de veroorzakers van de crisis? Die zitten op rozen."

Puinhoop
Hans van Heijningen verwijt de VVD, het CDA en de PvdA de afgelopen tientallen jaren ruim baan te hebben gegeven aan de banken en financiële markten. Van Heijningen: "In die zin zijn zij medeverantwoordelijk voor de puinhoop waar we nu in zitten en alle ellende die we de komende tijd nog over ons heen krijgen."

Misbruik van de crisis
"De financiële crisis in Europa maakt dat veel mensen in Nederland zich zorgen maken over hun baan, huis, pensioen, ziektekosten en de toekomst van hun kinderen. Daar komt nog bij dat de regering Rutte/Verhagen - met steun van Wilders - de rekening van de crisis afwentelt op de meest kwetsbare mensen in onze maatschappij: de mensen in de sociale werkplaatsen, jongeren met een fysieke of mentale beperking, mensen die psychische hulp nodig hebben en ga zo nog maar even door", vindt Van Heijningen. "Hoe haal je het in je hoofd om te bezuinigen op de meest kwetsbare mensen? Hoe verzin je het?!"

Eén voor allen
Tot slot riep de Amsterdamse gastspreker op tot verzet. Van Heijningen: "De SP verbindt zich met die mensen in Nederland die op dreigen te draaien voor de gevolgen van een crisis waar zij geen verantwoordelijkheid voor dragen. Onder het motto '1voorallen' gaan wij het verzet organiseren en zullen we samen met de mensen vechten voor een regering die de rekening van de crisis eerlijk verdeelt."

Discussie

Een van de aanwezigen vroeg of Van Heijningen zicht heeft op een oplossing. Van Heijningen: "Voor dit gigantische probleem bestaat geen simpele oplossing. Het is zaak om een andere manier te vinden om de financiële markt te organiseren. Maar ik besef dat daarvoor eerst nog heel veel water door de rivier moet stromen. Het is nu vooral van belang dat we opkomen voor onze belangen en niet klakkeloos achter Brussel aanlopen."

"Wordt het niet eens tijd dat de linkse partijen de koppen bij elkaar steken?", vroeg een volgende vraagsteller.
Van Heijningen: "Absoluut, dat is van groot belang. In Noorwegen en Denemarken kan het nu ook, dus waarom hier niet? De SP zoekt al lange tijd naar samenwerking op links. Soms gaat dat goed, zoals op de manifestatie 'Armoede werkt niet' die we op 10 december organiseren, waar onder andere Job Cohen van de PvdA aanwezig zal zijn. Maar het komt ook voor dat we elkaar niet vinden, bijvoorbeeld toen de PvdA akkoord ging met het pensioenakkoord. Daarmee steunde zij de belangen van de beurs en bankiers, in plaats van ze een flinke tik over de vingers te geven."

Pauze
Na de vragenronde over de Europese schuldencrisis volgde een pauze. Aanwezigen strekten de benen, rookten een sigaret, schonken een verse kop koffie of thee in en vervolgden het programma.

Het pensioenplan is niet eerlijk

Na de pauze leidde de korte film 'het pensioenplan is niet eerlijk' het volgende onderwerp in: onze pensioenen.

Voorstellen: Paul Ulenbelt

Paul Ulenbelt is ruim 15 jaar werkzaam geweest voor de vakbond. Hij werkte als onderzoeker bij de faculteit Medicijnen van de Universiteit van Amsterdam en zit sinds 2006 namens de SP in de Tweede Kamer als woordvoerder Sociale Zaken. Ulenbelt is specialist op het gebied van AOW en pensioenen.

Pensioenen

Tweede Kamerlid Paul Ulenbelt vergeleek de situatie waarin de pensioenen verkeren, met een elektriciteitscentrale. "Vroeger hoefde je niet precies te weten hoe een elektriciteitscentrale werkte, je stopte gewoon de stekker in het stopcontact en het licht ging aan. Nu is het zo dat het licht soms wel, soms niet en soms een beetje aan gaat. En af en toe slaan de stoppen eruit", vertelde Ulenbelt. "Zo is het nu ook met onze pensioenen. Ons pensioenstelsel - wereldwijd beoordeeld als het allerbeste pensioenstelsel - wordt door deze liberale regering gesloopt."

Solidariteit
Ulenbelt: "Het pensioenakkoord haalt de solidariteit uit ons pensioenstelsel, maar dat is nu juist datgene wat ons pensioenstelsel zo goed maakt! Al vijftig jaar sparen mensen voor hun pensioen. Als het even tegen zit betalen werknemers en werkgevers wat meer, maar krijgen gepensioneerden wat hun toekomt. En als het mee zit betalen werkgevers en werknemers wat minder. Op deze manier blijft het pensioenstelsel in stand."

Winstmaximalisatie
"De vijfhonderd pensioenfondsen in Nederland hebben bij elkaar ruim 800 miljard euro in de spaarpot zitten. Dat bedrag is - ook in de afgelopen jaren - fors gegroeid. Het probleem met zulke enorme bedragen is, dat er altijd weer mensen zijn die denken daar rijk van te kunnen worden", vervolgde Ulenbelt. "Zo wil minister Kamp van de bestuurders van het pensioenfonds bankiers maken. Het bestuur van pensioenfondsen zou dan niet meer bestaan uit werknemers, werkgevers en gepensioneerden, maar uit zogenaamde financieel experts, om op die manier grotere winstcijfers te behalen uit de grote spaarpot. Dat is dan ook precies waar liberalen voor staan: veel winst en lage lonen. En daarmee exact het tegenovergestelde van de visie van socialisten."

Noodklok
"Pensioenfondsen zijn niet arm, maar zijn gedwongen zichzelf arm te rekenen. Jezelf rijk rekenen is niet goed, maar jezelf arm rekenen is dom. Bij iedere investering houd je rekening met rente op de lange termijn, omdat de rente nu eenmaal schommelt. Maar pensioenfondsen moeten van de overheid direct inspelen op koerswijzigingen. Dus bij een lage rentestand worden de premies verhoogd, dreigt men pensioenen te korten en wordt de noodklok geluid", zei Ulenbelt. "Zo dreigen gepensioneerden het slachtoffer te worden van bezuinigingen. In feite maken de regering en de directies van de pensioenfondsen misbruik van de crisis door gepensioneerden schrik aan te jagen. De pensioenleeftijd wordt verhoogd, terwijl de rente ondertussen alweer gestegen is. Het zou veel beter zijn wanneer er zou worden gerekend met de gemiddelde rente van de afgelopen tien jaar, want dan heb je een stabiel systeem."

Discussie

"Waarom is het niet nodig om de pensioenleeftijd te verhogen?", vroeg een van de aanwezigen. "We worden immers steeds ouder en daardoor nemen de kosten van de vergrijzing toe."
Ulenbelt: "Ten eerste heeft de zogenaamde vergrijzing niets te maken met de pensioenen. Gepensioneerden hebben tenslotte zelf in hun hele werkzame leven hun pensioen al bij elkaar gespaard. Dus de redenering dat jongeren werken voor het pensioen van de ouderen klopt van geen kant. Er bestaat geen enkele noodzaak om het Nederlandse pensioenstelsel op de schop te gooien en de AOW-leeftijd te verhogen. De extra belasting die wordt betaald over de aanvullende pensioenen is voldoende om de extra AOW-kosten te betalen."

"Ten tweede spreek ik liever van verzilvering dan van vergrijzing, want het is een hele prestatie om tegenwoordig 65 jaar te worden", vervolgde Ulenbelt. "Wist je dat mensen met een hoog inkomen gemiddeld zeven jaar langer leven dan mensen met een laag inkomen? Moet je raden wie gaat er dan profiteren van het langer doorwerken..."

Ulenbelt: "Daarbij valt het nogal mee met de stijging van de levensverwachting. Als je nu 65 jaar bent, leef je gemiddeld vier jaar langer dan in 1957. Het is onzin dat we zo veel ouder worden."

"Ten derde is een verhoging van de pensioenleeftijd om zodoende het tekort aan werknemers te compenseren kletskoek. De één miljoen mensen onder de 65 die nog niet werken aan de slag helpen, dát is nodig!", aldus Ulenbelt. "Mensen van 62 of 63 jaar kunnen met een goed loon en goede arbeidsvoorwaarden nog best een paar jaar mee."

Vakbeweging is geïnfecteerd
Een andere vraagsteller zei: "Meneer Ulenbelt, u schuift de wijzigingen in het pensioenstelsel in de schoenen van de liberalen. Maar de schuld ligt toch niet alleen daar?"
Ulenbelt: "Vergis je niet hoe de top van de vakbeweging is geïnfecteerd door het liberalisme. Ik heb het gehad met Agnes Jongerius (voorzitter van vakbond FNV), want ze is vriendjes geworden met de werkgevers. In Nederland kennen we geen strijdbare vakbeweging meer, maar de veranderingen binnen de FNV stemmen mij hoopvol."

Tot slot

Om tien over tien was het tijd om de avond af te ronden en werd de discussie gestaakt. Pascal Vrijheid sloot de avond af door de belangstellenden hartelijk te danken voor hun aanwezigheid. Beide gastsprekers ontvingen een smakelijk aardigheidje en iedereen vertrok goedgemutst huiswaarts.

"De avond was echt een succes", reageerde Vrijheid. "Alle aanwezigen hebben de gelegenheid gehad om vragen te stellen en in gesprek te gaan met onze gastsprekers. Veel mensen hebben hier ook gebruik van gemaakt. Ik moest de discussie een aantal maal omwille van de tijd onderbreken. Dat is een goed teken. Het betekent dat mensen actief aan het denken zijn gezet en zich vertrouwd genoeg voelden om onduidelijkheden te bespreken. Iedereen reageerde enthousiast en geboeid en dat was heel leuk om te zien."

Keuze
Vrijheid: "Ik hoop dat we een deel van het rookgordijn rondom de eurocrisis en pensioenen weggetrokken hebben. Het is belangrijk dat mensen zich bewust worden van het feit dat keiharde bezuinigingen op de kwetsbaarste groepen in de samenleving weliswaar als noodzaak worden gebracht, maar dat dit niets anders is dan een politieke keuze."

"Ik vond het hartstikke leuk", vertelde een van de aanwezigen. "De eurocrisis blijft een ingewikkeld verhaal, maar ik kijk nu wel anders tegen de zaken aan."

---