Column: Kerst? Mis!

Ik ging met mijn moeder naar de kerk. Dat deden we eigenlijk alleen met Kerst en Pasen; bijzondere dagen waarop de kerk versierd werd met vrolijke kindertekeningen. In de kerk hoorde ik de verhalen van mijn meester terug en zong ik liedjes die ik alleen tijdens de kerstdagen mocht zingen. Maar bovenal… iedereen was heel aardig.

Hypocriet
Maar naarmate ik ouder werd, veranderde Kerstmis. Wellicht omdat mijn kinderlijk magisch denken verdween, maar ik sluit ook niet uit dat het kerstfeest in de jaren tachtig langzaam vercommercialiseerde. Toch waren noch de intrede van de cola-kerstman en zijn felverlichte colonne vrachtauto's, noch de grote cadeaus waar klasgenootjes mee pronkten, noch de overdaad aan kerstkalkoen, kerststol en kerstkoekjes, de voornaamste reden van verandering in mijn jeugdige beeldvorming.

Ik weet het nog erg goed. Ik zat nét op een nieuwe school - wederom een christelijke basisschool - in groep vijf en kreeg les van een heel aardige juf. Elke dag begon mijn nieuwe juf met een dagopening in gebed. Juf sprak over kerkgang, geloof en de hemel en vroeg aan alle kinderen wie er zondags naar de kerk ging. De hele klas ging op zondag naar de kerk, behalve ik. Ik vertelde dat wij wel met Kerst en Pasen naar de kerk gingen, dat we thuis voor het eten een gebedje opzegden en ik elke avond een liedje zong voordat ik ging slapen. Een meisje dat vlak daarvoor had verteld dat zij meerdere keren per zondag naar de kerk ging, vroeg aan onze juf of ik dan ook naar de hel zou gaan, omdat ik niet iedere zondag naar de kerk ging. Mijn juf liet een stilte vallen, knikte en zei: "Ja, dat denk ik wel".

Toen ik weken daarna op kerstavond mijn juf tegenkwam in de kerk, deed ze alleraardigst tegen mij. Uitgelaten, warm en vrolijk. Ik vond het toen nep, waarschijnlijk omdat ik het woord hypocriet nog niet kende.

De Kerstmis-bubbel is uiteengespat. Ik erger mij mateloos aan de opgelegde gezelligheid, extreme hebzucht en buitensporige gulzigheid. De oorspronkelijke, protestantse betekenis is alleen nog herkenbaar in stervormige koekjes. Ik verbaas mij ieder jaar weer over de oogkleppen die mensen opzetten met kerst. Hoe kan het nu zo zijn dat men met kerst alleraardigst is tegen anderen, men een warme en genegen houding tegen vreemden aanneemt en men vrolijk zingend rond de kerstboom zit? Misschien is daarom wel het kerstreces in de politiek ingesteld, want een onverwachts warme, tolerante en genegen houding zou een nationale ramp betekenen voor het beleid van alle liberale kabinetten die de laatste decennia hebben geregeerd.

Armoede
Vorige week bezocht ik de manifestatie 'Armoede werkt Niet' in Den Bosch, en sprak daar met tientallen mensen die zich totaal in de steek gelaten voelen door de samenleving. Premier Rutte ontkent het bestaan van ruim een miljoen mensen die onder de armoedegrens leven. Alleen al in Nederland groeien honderdduizenden kinderen op in armoede. Ze kunnen niet elke avond warm eten, kunnen niet op voetbal en straks als ze zelf geld verdienen, dan wordt dit inkomen afgetrokken van de uitkering van hun ouders. Wat zijn hún kansen?

Denk deze kerst alsjeblieft niet alleen aan cadeaus, eten en de kerstmarkt, maar sta stil bij mensen die het moeilijk hebben, zoals mensen met een arbeidsbeperking, jonggehandicapten, zieken, mensen in de bijstand, of onze ouderen. Of sta stil bij de miljoenen kinderen in Afrika die sterven in de armen van hun moeder, omdat zij niet voor eten kan zorgen.

Kerstgedachte
Vanuit mijn eigen warmte en genegenheid wil ik graag pleiten voor matiging. Een sobere kerst, met oog voor je naaste. En probeer die oprechte naastenliefde dit jaar alsjeblieft vast te houden. Dát is pas een kerstgedachte.

Fijne feestdagen!

Pascal Vrijheid
SP Elburg